Νεσμπομάνια

"Ο πατέρας μου, Ίαν Μπρόουν, ήταν φανατικός σκακιστής, αν και όχι ιδιαίτερα καλός παίχτης. Τον είχε μάθει σκάκι ο πατέρας του από πέντε χρονών, διάβαζε σκακιστικές επιθεωρήσεις, μελετούσε κλασικές παρτίδες. Εμένα όμως αυτός δεν μου έμαθε σκάκι παρά μόνο όταν ήμουν ήδη δεκατεσσάρων, δηλαδή μετά την πιο δεκτική ηλικία του παιδιού. Παρ' όλα αυτά αποδείχτηκε ότι είχα κλίση και στα δεκάξι μου τον νίκησα για πρώτη φορά. Χαμογέλασε σαν να ήταν περήφανος για μένα, αλλά εγώ ήξερα ότι δεν του άρεσε καθόλου. Έστησα ξανά τα πιόνια και ξεκινήσαμε να παίζουμε τη ρεβάνς. Εγώ είχα τα λευκά, όπως πάντα, ήθελε να με κάνει να πιστεύω ότι μου έδινε τάχα ένα πλεονέκτημα. Ύστερα από μερικές κινήσεις, ζήτησε συγγνώμη και έφυγε για την κουζίνα, όπου ήξερα ότι πήγαινε να πιει μια γερή γουλιά από το μπουκάλι με το τζιν. Όταν γύρισε εγώ είχα αλλάξει θέσεις σε δύο πιόνια, αλλά δεν το κατάλαβε. Τέσσερις κινήσεις αργότερα βρέθηκε να κοιτάζει με το στόμα ανοιχτό τη λευκή βασίλισσά μου αντίκρυ στον μαύρο βασιλιά του. Και κατάλαβε ότι η επόμενη κίνηση θα ήταν ρουά ματ. Ήταν τόσο αστείο να τον βλέπεις, που δεν κρατήθηκα και έβαλα τα γέλια. Και τότε είδα στην έκφρασή του ότι είχε μαντέψει τι είχε συμβεί. Πετάχτηκε όρθιος και σάρωσε όλα τα πιόνια από τη σκακιέρα. Και μετά με χαστούκισε. Τα γόνατά μου λύγισαν και έπεσα, πιο πολύ από φόβο παρά από το χτύπημα. Ποτέ δεν με είχε ξαναχτυπήσει."

Απολαμβάνω να διαβάζω αστυνομική λογοτεχνία σαν να βλέπω καλή ταινία σε αναπαυτική καρέκλα σκοτεινής αίθουσας ενός μεγάλου κινηματογράφου με άψογη ποιότητα ήχου και εικόνας. Τίποτα δεν μπορεί να μου αποσπάσει την προσοχή κάτι που όσο περνάει τα χρόνια είναι όλο και πιο δύσκολο να το καταφέρει ένα βιβλίο. Καμία σκέψη, κανένας εξωτερικός ήχος. Ακόμα κι αν ο κόσμος καταστρεφόταν εγώ θα έμενα απορροφημένη μέχρι η ιστορία να φτάσει στο τέλος της, μέχρι να εξιχνιαστεί το έγκλημα, μέχρι να αποκαλυφθεί το κίνητρο. 

Η αγάπη για τα αστυνομικά ξεκινάει κάποιο μακρινό καλοκαίρι σε ένα παραλιακό μέρος της Αττικής που αγόραζα μεταχειρισμένα βιβλία τσέπης από πάγκους πανηγυριών σε πολύ καλή τιμή. Με άδειες τσέπες, αναζητώντας απεγνωσμένα βιβλία προς ανάγνωση δίπλα στο κύμα το "ό,τι πάρεις 100 δρχ." φάνταζε θεόσταλτο δώρο. Ποτέ καμία ιστορία δεν με έχει απογοητεύσει. Μπορεί να ήταν τυπωμένα στην χειρότερη έκδοση, μπορεί οι ράχες να κόβονταν και οι σελίδες να σκόρπιζαν, μπορεί το μελάνι να ξέβαφε και οι λέξεις να μουτζουρώνονταν αλλά εγώ πάντα έφτανα στο τέλος της ιστορίας χωρίς τίποτα να με εμποδίσει. Κι όσοι διαβάζουν αυτό το μπλογκ ξέρουν τι σημαίνει η τυπογραφική εμφάνιση ενός βιβλίου για εμένα. Στα αστυνομικά όμως αυτά δεν παίζουν κανένα ρόλο. Ο αναγνώστης είναι μόνος απέναντι στη φαντασία.
Η καλύτερη διαφυγή.

Ο Νορβηγός συγγραφέας Τζο Νέσμπο διεκδικεί το τίτλο του μεγαλύτερου εν ζωή συγγραφέα αστυνομικού στον κόσμο. Έχει παγκοσμίως φανατικό αναγνωστικό κοινό, ακόμη και στη χώρα μας, που αναμένει με αγωνία το επόμενο βιβλίο του. Παγκοσμίως έχει πουλήσει πάνω από 25 εκατομμύρια αντίτυπα. Δεν είναι και λίγο να καταφέρεις κάτι τέτοιο μέσα από τις λέξεις σου. Οι λάτρεις της αστυνομικής λογοτεχνίας υποκλίνονται στην πένα του. Σίγουρα είναι ο ιδανικός συγγραφέας για να ξεκινήσει κάποιος τη μύηση στον κόσμο της αστυνομικής λογοτεχνίας (συν οι πολύ δελεαστικές τιμές του Μεταιχμίου στη σειρά pocket). Πολλά από τα βιβλία του έχουν μεταφερθεί και στον κινηματογράφο, όπως το "Κυνηγοί κεφαλών" από το οποίο δανείστηκα το απόσπασμα της ανάρτησης που αυτή τη φορά δεν αφορά βιβλία αλλά το σκάκι.

Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας αναζητά ικανούς ανθρώπους που θα στελεχώσουν θέσεις επιχειρήσεων. Ξέρει να διαβάζει βιογραφικά αλλά πιο πολύ ξέρει να διαβάζει τους ίδιους τους ανθρώπους που περνούν από την εξονυχιστική συνέντευξη του. Δεν αποτυγχάνει ποτέ να καλύψει τις απαιτήσεις των μεγάλων επιχειρήσεων και να ταιριάψει τον κατάλληλο άνθρωπο στην κατάλληλη θέση αλλά και να αποσπάσει τις πληροφορίες που χρειάζεται. Για να καλύψει τις χλιδάτες ανάγκες του κάνει και μια δεύτερη εργασία, ανιχνεύει τους κατόχους έργων τέχνης μεγάλης αξίας και τα αντικαθιστά με πλαστά. Όπως σε όλα τα καλά αστυνομικά, η ιστορία περιπλέκεται πολύ κι ο αναγνώστης αγωνιά να δει που το πάει ο ταλαντούχος συγγραφέας του βιβλίου που διαβάζει.

Κι αν δεν σας έπεισα, αφήνω να το κάνει η κινούμενη εικόνα, η έτοιμη τροφή για την φαντασία:

Μποέμικη ζωή: ταινία + βιβλίο

Οι Γάλλοι έχουν χιούμορ. Δεν αναφέρομαι σε όλους τους Γάλλους βέβαια, δεν θα μπορούσα να ήξερα άλλωστε. Αναφέρομαι στον κινηματογράφο τους, καθώς αν θελήσει κάποιος να του πω μια ταινία που μ' έκανε και γέλασα δεν θα σκεφτώ καμία ελληνική, καμία αγγλική και σε καμία μα καμία περίπτωση αμερικάνικη. Θα σκεφτώ κάποιες γαλλικές, όπως για παράδειγμα το "Δείπνο ηλιθίων" (1998) ή του Κώστα Γαβρά (Έλληνας βέβαια αλλά οι ταινίες του είναι γαλλικές) "Το τσεκούρι" (2005). Θα σκεφτώ επίσης και τη γαλλο-φιλανδική "Μποέμικη ζωή" (1992) του Καουρισμάκι. Άκρως απολαυστική ταινία, ιδανική να δει κάποιος στη φοιτητική του ζωή (ειδικά αν πρόκειται για αιώνιο φοιτητή) γιατί σε εκείνη την ηλικία θα κατανοήσει και θα συμπονέσει τους πρωταγωνιστές. 

Δεν γνώριζα ότι αυτή η εξαιρετική ταινία στηρίζεται στο βιβλίο "Σκηνές μποέμικης ζωής" του Γάλλου συγγραφέα Henry Marger (1822-1861), ούτε από την ομοιότητα των τίτλων δεν το είχα συνδέσει, αλλά το κατάλαβα με το που ξεκίνησα την ανάγνωση των πρώτων σελίδων του βιβλίου κι ας έχουν περάσει χρόνια από τότε που είδα την ταινία. Η ιστορία του βιβλίου και της ταινίας στηρίζεται σε μεγάλο μέρος της στη ζωή του ίδιου του συγγραφέα, ο οποίος καταγόταν από φτωχή οικογένεια, έμεινε για ένα διάστημα της ζωής του στο δρόμο και για να βιοποριστεί έκανε πλήθος εργασιών. Χάρις όμως στη μόρφωση που είχε, την οποία απέκτησε λόγω της κλήσης του στα γράμματα και λόγω της θέλησης της μητέρας του, ασχολήθηκε πολύ με το γράψιμο, γι' αυτό και οι εργασίες που αναλάμβανε είχαν σαν κύριο λόγο την σύνταξη κειμένων. Παράλληλα, είχε έφεση στις τέχνες γι' αυτό κι όλα τα χρήματα που του απέφεραν οι διάφορες εργασίες πήγαιναν στην αγορά βιβλίων, στην παρακολούθηση θεατρικών παραστάσεων αλλά και στα εστιατόρια και στα καφενεία. Κατά τη διάρκεια του φτωχού αλλά άκρως καλλιτεχνικού βίου του, γνώρισε και συμπορεύτηκε με πολλούς άτυχους και άσημους καλλιτέχνες, άγνωστους δημοσιογράφους, αιώνιους φοιτητές, όλοι τους λάτρευαν τις τέχνες και ανυπομονόσουν να ξοδέψουν τα όποια λεφτά έπιαναν στα χέρια τους κερνώντας ο ένας τον άλλον αλκοόλ και φαγητό καθώς συζητούσαν για μουσική, για ποίηση αλλά και για τον έρωτα.

Αυτή τη μποέμικη ζωή του περιγράφει στο βιβλίο του που ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις είναι αρκετά δυσάρεστη καθώς έζησε στην ανέχεια (και για τον λόγο αυτόν πέθανε μόλις 39 χρονών) είναι γραμμένη με κωμικό τρόπο και έτσι το γέλιο και η ειρωνεία καλύπτουν την όποια δύσκολη και στενάχωρη στιγμή. Αυτό το κωμικοειρωνικό ύφος του βιβλίου απέδωσε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ο Καουρισμάκι στην ταινία του. Μετά από ενάμιση σχεδόν αιώνα που ο Μυρζέ έγραψε αυτό το βιβλίο αφηγούμενος τη μποέμικη ζωή του  ο Καουρισμάκι ανέδειξε την καλλιτεχνική αξία αυτού του συγγραφέα.

Την ταινία την απόλαυσα πολύ αλλά μέσα από το βιβλίο ο συγγραφέας μου αυτοσυστήθηκε και μου γνωστοποίησε ένα κομμάτι της γαλλικής μποέμικης ζωής του 19ού αιώνα που λίγο πολύ όλοι οι καλλιτέχνες της περιόδου έζησαν.

"Οι μποέμ είναι ασκούμενοι καλλιτέχνες. Το να 'σαι μποέμ είναι το πρώτο βήμα για την Ακαδημία, το νοσοκομείο ή το νεκροτομείο"

Οι ιστορίες μέσα και πίσω από τον Μόμπι Ντικ, το μυθιστόρημα του Χέρμαν Μέλβιλ

Το Ναντάκετ είναι ένα μικρό νησί της Πολιτείας της Μασαχουσέτης, κρέμεται 24 μίλια έξω από την απόληξη του ακρωτηρίου Κοντ, και βρέχεται από τον Βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό. Σήμερα στηρίζει την τουριστική του ανάπτυξη σε αυτό που υπήρξε επί δυο αιώνες, τον 18ο και 19ο: η φαλαιονοθηρική πρωτεύουσα του κόσμου, κέντρο του παγκόσμιου εμπορίου λαδιού όταν το λάδι «έπαιρνε» συστηματικά ο άνθρωπος εκείνης της πλευράς της γης, από φάλαινες. Η κοινωνία του Ναντάκετ είχε στο επίκεντρό της, οικονομικά και αξιακά, την επιχείρηση του θαλάσσιου κυνηγιού. Πολλοί ναυτικοί που έλειπαν έως και δυο χρόνια από τα σπίτια τους καθώς οι πληθυσμοί των φαλαινών εξαφανίζονταν από τις κοντινές τους θάλασσες εξαιτίας της ανθρώπινης καταδίωξης, άφησαν γραπτά κατάλοιπα για τις εμπειρίες τους, την ζωή εν πλω, τις καιρικές συνθήκες, τις δυσκολίες και σκληρότητες μέσα στο πλοίο, τις σχέσεις του πληρώματος και την άσκηση διοίκησης, τον τρόπο κυνηγού, επεξεργασίας (κομμάτιασμα) και φύλαξης σε βαρέλια του προϊόντος των θηραμάτων, εικόνες από το ταξίδι και τα συναισθήματά τους απέναντι στις ομορφιές της φύσης και τους φόβους απέναντι στο άγνωστο. Γραπτά απομνημονεύματα άφησαν και επιζώντες από το ναυάγιο του Έσσεξ που ξεκίνησε το ετήσιο ταξίδι του 1819, ναυάγησε 15 μήνες αργότερα στα νερά του Νότιου Ειρηνικού. Οι είκοσι άνδρες στριμώχτηκαν σε τρεις βάρκες, περιπλανήθηκαν επί τρεις μήνες και επέζησαν τελικά οκτώ, έχοντας κάνει επιλογές λανθασμένες ως προς τις ναυσιπλοϊκές εκτιμήσεις τους και την πορεία τους και υπερβατικές ως προς τις επιβιωτικές συμπεριφορές τους (ανθρωποφαγία).

Το ναυάγιο του φαλαινοθηρικού Έσσεξ ήταν γνωστό στην εποχή του, ένα πλέγμα αφηγήσεων βασισμένων στις διηγήσεις επιζώντων –που διαφοροποιούνται και μεταξύ τους ανάλογα με την θέση του καθενός-, τους μύθους που διαμορφώθηκαν με τις παραμορφωτικές διαθλάσεις που φέρνει το πέρασμα του χρόνου και οι ασυνέχειες της μνήμης, εκείνα που έγραψαν οι εφημερίδες, εκείνα που εννοούνταν γιατί ήταν αυτονόητα ή δεν ήταν δυνατόν να γραφτούν. Αυτό το περιστατικό έδωσε τροφή στην έμπνευση συγγραφέων όπως ο Έμερσον και ο Έντγαρ Άλαν Πόε και στάθηκε η αφετηρία του Χέρμαν Μέλβιλ για το μυθιστόρημά του Μόμπι Ντικ, που με δυσκολία διαβάστηκε στην εποχή του αλλά σήμερα τοποθετείται στα καταστατικά λογοτεχνικά κείμενα της αμερικανικής λογοτεχνίας και διδάσκεται σε όλες βαθμίδες της εκπαίδευσης. Η κριτική ερμηνεία έχει αφαιρέσει τα πραγματικά συμβάντα και τοποθετεί το μυθιστόρημα στην σφαίρα της αλληγορίας, της αναμέτρησης του ανθρώπου με την Φύση.

Τις σιωπές της ιστορίας του περιστατικού, της περιπλάνησης, και τον εντοπισμό της συνέχειας των επιζώντων, τι απέγιναν, πώς και με ποιον τρόπο έζησαν μετά, αναζήτησε, εντόπισε, συναρμολόγησε ο ερευνητής Ναθάνιελ Φίλμπρικ, διευθυντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Μελετών Ιγκαν και ξετυλίγει στο βιβλίο του με τίτλο Στην καρδιά της θάλασσας (εκδόσεις Ωκεανίδα, α΄ έκδοση, 2002, σ. 367, σειρά: η περιπέτεια του ανθρώπου).

Η επιθετική φάλαινα Μόμπι Ντικ με την σειρά του έχει προκαλέσει κατά καιρούς το ενδιαφέρον πολλών σκηνοθετών. Η Καρδιά της θάλασσας, η ιστορία-πηγή έμπνευσης, έγινε με την σειρά της κινηματογραφική ταινία που θα φθάσει στις ελληνικές αίθουσες προβολής τον καινούργιο χρόνο, δίνοντάς μας χρόνο να διαβάσουμε το βιβλίο που σίγουρα θα δίνει περισσότερες λεπτομέρειες και χρόνο επαφής με τον τόπο και τις συνήθειές του.

Κλείνοντας, έχω τον πειρασμό να μπω σε έναν παραλληλισμό, τι γινόταν στα δικά μας τα μέρη ενώ η φαλαινοθηρική ναυτιλία άνθιζε στον Ειρηνικό Ωκεανό.  Το 1819 όταν απέπλευσε το Έσσεξ, σύμφωνα με σύγχρονες αποτιμήσεις υπολογίζεται ότι 20 ελληνόκτητα πλοία είχαν φτάσει στην Μάλτα, 112 στο Λιβόρνο, 34 στην Ανκόνα, 11 στην Βενετία, 29 στην Τεργέστη, 91 στο Λιβόρνο, 10 στην Γένοβα, 15 στην Νάπολη, και 7 στην Μεσίνα. Κύριο προϊόν μεταφοράς ήταν τα σιτηρά τα οποία φορτώνονταν σε λιμάνια που εκτείνονταν από την Αδριατική Θάλασσα και έφταναν στην Μαύρη Θάλασσα και τον Ατλαντικό, περιλαμβάνοντας τα Ιόνια και όλο το Αιγαίο Πέλαγος (Ναυτιλία των Ελλήνων 1700-1821: ο αιώνας της ακμής πριν από ην Επανάσταση, επιμ. Τζ. Χαρλαύτη, Κ. Παπακωνσταντίνου, Κέδρος, 2013). Όταν το Έσσεξ βυθίστηκε στις 20 Νοεμβρίου 1820, η Φιλική Εταιρεία βρισκόταν σε βαθμό υψηλής εγρήγορσης, όσο το πλήρωμα αγωνιζόταν στις βάρκες λιμοκτονώντας, έγινε η διάσκεψη της Βοστίτσας, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης διάβηκε τον Προύθο ποταμό, η Πύλη κήρυξε αποστάτη τον Αλή πασά και οι Έλληνες άρχιζαν τον Αγώνα.

Η πολιτιστική βιομηχανία της Αθήνας

Καμιά φορά η λογοτεχνία με κουράζει και θέλω να πιάσω στα χέρια μου ένα βιβλίο χωρίς μύθους μα με περισσότερο επιστήμη. Θεωρώ αδικία που ανάμεσα στις τόσες εκδόσεις που εκδίδονται μηνιαίως εκείνα που παρουσιάζονται περισσότερο είναι τα λογοτεχνικά βιβλία.
Για να βρει κανείς βιβλία των αντικειμένων που τον ενδιαφέρουν πρέπει να αφιερώσει αρκετό χρόνο αναζητώντας και ερευνώντας βιβλιογραφίες.
Έτσι, βιβλία που με ενδιαφέρουν καταλήγω να τα ανακαλύπτω αρκετά χρόνια μετά την έκδοσή τους. Φαντάζεστε πόσο τυχερή νιώθω όταν φθάνουν στο email μου τίτλοι που θα ήθελα να είχα διαβάσει.

Κάπως έτσι έμαθα για το βιβλίο "Οι πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες στην Ελλάδα" του Βασίλη Αυδίκου των εκδόσεων Επίκεντρο.

Το βιβλίο αναφέρεται στους κλάδους πολιτισμού και δημιουργικότητας (ΚΠΔ) που περιλαμβάνουν τις βιομηχανίες των εκδόσεων και εκτυπώσεων, την αρχιτεκτονική και το ειδικευμένο σχέδιο (design), την τηλεόραση και το ραδιόφωνο, την παραγωγή μουσικής και κινηματογραφικών ταινιών, τις αναπαραστατικές και εικαστικές τέχνες, την παραγωγή διαφημίσεων, τα μουσεία και τις βιβλιοθήκες, τη φωτογραφία και την παραγωγή λογισμικού.
Για όλους αυτούς τους πολύ ενδιαφέροντες κλάδους (άλλους περισσότερο άλλους λιγότερο), ο συγγραφέας του βιβλίου παραθέτει μια σειρά από στατιστικά στοιχεία υπενθυμίζοντας πως στην χώρα μας τα στοιχεία για την πολιτιστική βιομηχανία είναι σχεδόν ανύπαρκτα κι ας ανθεί, όπως φαίνεται από τα νούμερα, η πολιτιστική δημιουργία. Όσο αναφορά τα νούμερα στο χώρο του βιβλίου και των εκδόσεων είναι φανερές οι δράσεις του ΕΚΕΒΙ που οι έρευνες του ήταν μια αρχή, καθώς τα περισσότερα αναφερόμενα στοιχεία σταματούν λίγο πριν το κλείσιμό του.
Ο συγγραφέας στηριζόμενος σε ευρωπαϊκά στοιχεία παρουσιάζει την εικόνα στη χώρα μας αναφορικά με τον κύκλο εργασιών των ΚΠΔ, τον αριθμό των επιχειρήσεων, το φύλο, την ηλικία και τα προσόντα του ανθρωπίνου δυναμικού τους.
Το πέμπτο και πιο ενδιαφέρον κεφάλαιο παρουσιάζει την Αθήνα και τις γειτονιές της μέσα από την πολιτιστική της παραγωγή. Τα θέατρα της Κυψέλης και της Πατησίων, τα Εξάρχεια και η Νεάπολη (πάντα) του βιβλίου, ο Κεραμεικός και το Γκάζι των νέων πολιτιστικών χώρων, το Μεταξουργείο που λόγω της τέχνης και των διάφορων πολιτιστικών δράσεων είχε πάρει τα πάνω του λίγο πριν την κρίση. Με μια πολύ συνοπτική ματιά παρουσιάζεται η ιστορία των περιοχών αυτών, την ιστορία που δημιούργησαν οι κάτοικοί τους και οι βιομηχανίες/ βιοτεχνίες που εγκαταστάθηκαν εκεί.
Οι αριθμοί των πολιτιστικών χώρων που παραθέτονται είναι εντυπωσιακοί. Η Αθήνα έχει 168 θέατρα ενώ το Βερολίνο 56, 801 βιβλιοπωλεία ενώ το Λονδίνο 802, 162 μουσεία ενώ το Παρίσι 137. Σίγουρα δεν είναι η ποσότητα που μετράει αλλά οι αριθμοί κάτι φανερώνουν.
Το βιβλίο, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις ένιωσα ότι περιλαμβάνει απλή παράθεση αριθμών και στατιστικών στοιχείων, συγκεντρώνει ενδιαφέρον πληροφορίες για την πολιτιστική δράση της χώρας και είναι η αρχή ενός διαλόγου που καλό είναι να είναι αέναος γιατί η πολιτιστική βιομηχανία της χώρας μπορεί να γίνει η βαριά βιομηχανία και να συνδυαστεί με τον τουρισμό.
Τέλος, η αναφορά του συγγραφέα για την έμφαση που δίνεται στην πολιτιστική κληρονομιά "η οποία λειτουργεί εις βάρος της σύγχρονης πολιτιστικής παραγωγής που δίνει τόνο του πολιτικού γίγνεσθαι σε μια πόλη και αποτελεί ένα από τα βαρόμετρα της ποιότητας ζωής σε αυτή" πρέπει να ειπωθεί πολλές φορές μέχρι να το καταλάβουν όλοι.

Interstellar και μπορχεσιανό σύμπαν

Ο σκηνοθέτης της ταινίας Interstellar, Christopher Nolan, προσπάθησε να δημιουργήσει το μπορχεσιανό σύμπαν και μου αρέσει να φαντάζομαι ότι όντως τροφή για έμπνευση ήταν η αγαπημένη ιδέα του συγγραφέα. Λόγος για τη σκηνή της ταινίας που ο αστροναύτης καταπίνεται από τη μαύρη τρύπα και καταλήγει να αιωρείται πίσω από τη βιβλιοθήκη του σπιτιού του. Η βιβλιοθήκη βρίσκεται στο δωμάτιο της κόρης του και καλύπτει έναν ολόκληρο τοίχο, ομολογώ ότι μου φάνηκε αρκετά εντυπωσιακή.
Η πίσω όψη της βιβλιοθήκης φαίνεται να επαναλαμβάνεται στο χρόνο κι αυτός να μπορεί να δει πίσω από τα βιβλία την κάθε στιγμή του παρελθόντος του και με αυτόν τον τρόπο μπορεί να επικοινωνεί με την κόρη του.
Ένας κύβος με τέσσερες διαστάσεις που επαναλαμβάνεται στο άπειρο και όλες οι πλευρές του δείχνουν μία βιβλιοθήκη.
Τη δική του βιβλιοθήκη και τις στιγμές τις οποίες έζησε μπροστά από αυτήν.
Βέβαια δεν ακριβώς αυτό που είχε οραματιστεί και περιγράψει ο Μπόρχες στη Βιβλιοθήκη της Βαβέλ του αλλά σίγουρα το πλησιάζει αρκετά.

Λίγα λόγια για το πως δημιουργήθηκε η σκηνή αναφέρονται εδώ.

Η ταινία προβλήθηκε το 2014 και απέσπασε διθυραμβικές κριτικές από τους λάτρεις των ταινιών επιστημονικής φαντασίας - και όχι μόνο. Αν και μου φάνηκε ότι κάτι της έλειπε για να ενθουσιαστώ, ωστόσο σίγουρα είναι μια ιδιαίτερα καλογυρισμένη ταινία με εντυπωσιακές εικόνες.
Δυστυχώς δεν προβάλεται πια στους κινηματογράφους, κρίμα γιατί θα πήγαινε πολύ να τη δεις σε ένα δροσερό θερινό σινεμαδάκι μια νύχτα του Αυγούστου.

Κινηματογράφος, βιβλιοθήκες και άλλα

Συνεχίζουν να με εκπλήσσουν οι ουρές που σχηματίζονται για άλλη μια χρονιά έξω από τους κινηματογράφους που συμμετέχουν στις Νύχτες Πρεμιέρας. Αν και στις κριτικές δεν έχουν γραφτεί και τα καλύτερα σχόλια για τις ταινίες που προβάλλονται, η ζήτηση άλλα φανερώνει. Τέτοια ζήτηση που με κάνει να αναρωτιέμαι γιατί αυτό το φεστιβάλ δεν διαρκεί περισσότερο ή έστω δεν συμμετέχουν περισσότεροι κινηματογράφοι.
Από το τριήμερο των προβολών ταινιών μικρού μήκους στο Γαλλικό Ινστιτούτο αφιερωμένων σε χώρους πολιτισμού που είχα αναφερθεί στην προηγούμενη ανάρτηση, κατάφερα να παρακολουθήσω δυστυχώς μόνο την πρώτη ημέρα που ήταν αφιερωμένη στις βιβλιοθήκες.
Η πρώτη ταινία που είχα την τύχη να δω, είχε κάτι από ιστορία του βιβλίου σε συνδυασμό με ιστορία των βιβλιοθηκών δείχνοντας εικόνες από τις σπουδαιότερες και παλαιότερες βιβλιοθήκες του κόσμου, και φυσικά, με μάγεψε.

Η δεύτερη ταινία ήταν αφιερωμένη σε μία βιβλιοθήκη της Γαλλίας, η οποία διαθέτει τη συλλογή βιβλίων από την παλαιότερη και μεγαλύτερη μονή του Παρισιού που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα. Η ιστορία της ξεκινά πολύ πριν τη δημιουργία του κτιρίου της, το 1850, που τη στεγάζει ακόμη και σήμερα. Η ταινία επικεντρώνεται στις πρωτοποριακές ιδέες του αρχιτέκτονα και αναφέρεται σε όλες τις λεπτομέρειες της δημιουργίας του εντυπωσιακού κτιρίου της.
Η τρίτη ταινία, δεν ήταν ακριβώς ταινία, αλλά περισσότερο διαφήμιση του οράματος του ιδρύματος που έχει αναλάβει να δημιουργήσει το χώρο που θα στεγαστεί η Εθνική Βιβλιοθήκη και η Λυρική Σκηνή. Το κτίριο παρουσιάστηκε εικονικά τόσο πετυχημένα που για στιγμή κόντεψα να πιστέψω ότι το έργο ολοκληρώθηκε και τα βιβλία της Εθνικής Βιβλιοθήκης βρήκαν τη στέγη που τους αξίζει.
Αφήνω εδώ τις δύο πρώτες ταινίες για όποιον θα ενδιέφερε να τις δει και ας είναι στα γαλλικά:
​Les architectures du savoir, 
Bibliothèque Sainte-Geneviève
Και φυσικά, σήμερα και αύριο προβάλλεται στο Δαναό η ταινία "Ναοί Πολιτισμού". Για αύριο τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν αλλά για σήμερα μένουν μερικά ακόμα.

Παράλληλα, στο πλαίσιο Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς, η Λουίζα Καραπιδάκη θα ξεναγεί σήμερα και αύριο 12-6 στην έκθεση Γακ-Art που δημιουργήθηκε για τον εορτασμό των 100 χρόνων από την ίδρυση των Γενικών Αρχείων του Κράτους. Ακόμη, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να επισκεφθεί τους χώρους των ΓΑΚ (Δάφνης 61, Ψυχικό) και να ενημερωθεί για τις δράσεις και τη λειτουργία της Υπηρεσίας.
Ένα γεμάτο Σαββατοκύριακο!
Και δεν ανέφερα κουβέντα για τα βιβλία που έχω διαβάσει, τα αφήνω για επόμενη ανάρτηση. 

Νύχτες πρεμιέρας και βιβλιοθήκες

Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, στη μεγάλη μας πόλη την εβδομάδα αυτή πραγματοποιείται το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας - Νύχτες Πρεμιέρας. Οι κινηματογράφοι που συμμετέχουν προβάλλουν έως και τρεις διαφορετικές ταινίες ημερησίως και είναι γεμάτοι κόσμο αφού για ορισμένες προβολές τα εισιτήρια έχουν ήδη εξαντληθεί. Τέσσερις δωρεάν προσκλήσεις διανεμήθηκαν ήδη σε 500 ανέργους που είχαν τη διάθεση να περιμένουν στη μεγάλη ουρά με όσους ήθελαν να αποκτήσουν τη δωρεάν είσοδο σε ταινίες της επιλογής τους.
Η χαρά των σινεφίλ!
Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ πραγματοποιείται ένα πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμα με θέμα Αρχιτεκτονική και Σινεμά, συγκεκριμένα την αρχιτεκτονική εμβληματικών κτηρίων πολιτιστικών λειτουργιών.
Το ειδικό αυτό αφιέρωμα περιλαμβάνει παράλληλες εκδηλώσεις με την προβολή ντοκιμαντέρ μικρού μήκους που παρουσιάζουν μέσα από το βλέμμα του σκηνοθέτη κτήρια μουσείων, όπερας αλλά και βιβλιοθηκών.
Οι προβολές θα πραγματοποιηθούν στο Γαλλικό Ινστιτούτο στις 23, 25 και 26/9 με δωρεάν είσοδο.
Την Τρίτη το αφιέρωμα ξεκινά με τις προβολές των ντοκιμαντέρ που αφορούν κτήρια βιβλιοθηκών:
Les Architectures du Savoir / Η Αρχιτεκτονική της Γνώσης (1996, 26')
La Bibliotheque Sainte Genevieve / Η Βιβλιοθήκη Sainte Genevieve (2010, 26')
Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» - αρχιτέκτων Renzo Piano (10')
Το αναλυτικό πρόγραμμα μπορεί να το δει όποιος θέλει εδώ.

Το ίδιο ενδιαφέρον είμαι σίγουρη ότι θα έχει η 3D ταινία που προβάλλεται στο πλαίσιο του αφιερώματος το Σάββατο 27/9 και την Κυριακή 28/9 με τίτλο Cathedrals of Culture, στην οποία παρουσιάζονται κτήρια όπως το Πομπιντού, η Φιλαρμονική του Βερολίνου, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ρωσίας.

Κι αυτά είναι μόνο λίγα από αυτά που γίνονται σε ετούτη την πόλη που όποιος έχει ζήσει για μερικά χρόνια στην επαρχία εκτιμά περισσότερο.
Αδικημένοι όσοι ζουν μακριά, αναγκασμένοι να κάνουν μεγαλύτερη προσπάθεια για να φτάσουν κοντά στη γνώση.

The life of Emile Zola

Κινηματογράφος: αγαπημένη συνήθεια.
Περισσότερο οι παλιές ασπρόμαυρες ξένες ταινίες και όταν η υπόθεση τους είναι η ζωή ενός συγγραφέα τότε γίνεται πραγματικά απόλαυση. Μια βιογραφία με εικόνα και ήχο. Αναφέρομαι στην ταινία του 1934, φυσικά ασπρόμαυρη, με τίτλο “The life of Emile Zola” του William Dieterle.
Βρισκόμαστε στο Παρίσι του 1863 σε μια φτωχική σοφίτα, ο Σεζάν ζωγραφίζει και ο Ζολά προσπαθεί να κλείσει με πανιά τις τρύπες για να εγκλωβίσει το κρύο έξω. Αχώριστοι φίλοι έχουν επιλέξει να ζουν χωρίς χρήματα ζωγραφίζοντας και γράφοντας, υποστηρίζοντας ο ένας τον άλλον, περιφρονώντας τους ανθρώπους του Παρισιού με διάθεση φιλοσοφική.
Την πρώτη δουλεία του Ζολά ως υπάλληλος σε έναν μεγάλο εκδοτικό οίκο, την χάνει όταν εκπρόσωπος της αστυνομίας τον επιπλήττει επειδή το βιβλίο του με τίτλο «Εξομολογήσεις του Κλόντ» είναι υβριστικό και θα κάνει κακό στα δημόσια ήθη, τα άρθρα του επιτίθενται στους πνευματικούς ηγέτες και κάνουν κριτική στις πολιτικές αρχές. Ο εργοδότης του του αναγγέλλει ότι δεν θα τον απολύσει μόνο σε περίπτωση που σταματήσει να γράφει σκουπίδια και αρχίσει να ασχολείται αποκλειστικά με τη δουλειά του, κάτι που δε δέχεται.
Τη Νανά την γνώρισε μια νύχτα, η αστυνομία την κυνηγούσε και θέλησε να κρυφτεί σε ένα μπαρ, ο Ζολά και ο Σεζάν της πρότειναν να καθίσει στο τραπέζι τους, εμπνευσμένος από την ιστορία της και από το πορτρέτο που της ζωγράφισε ο Σεζάν έγραψε το βιβλίο του που φέρει το όνομά της.
Πορτρέτο που έχω την εντύπωση ότι συνεχίζει να υπάρχει σε μερικά εξώφυλλα των εκδόσεων του βιβλίου.
Λίγο καιρό μετά την έκδοσή του ο Σεζάν επισκέπτεται τον εκδότη του για να του ζητήσει μια προκαταβολή λίγων φράγκων εισπράττει όμως ένα τσεκ των 18.000 φράγκων επειδή η «Νανά» πούλησε 36.000 αντίτυπα στις πρώτες τρεις μέρες.
Μετά την επιτυχία του βιβλίου του η ζωή του Ζολά αλλάζει. Ωστόσο ο τρόπος με τον οποίο ενεργούν ο στρατός και οι πολιτικοί εξακολουθούν να τον ενοχλούν και δε διστάζει να γράψει αποκαλύπτοντας αλήθειες και κάνοντας επίθεση εναντίον των αξιωματικών στο βιβλίο του «Η πτώση». Επιτίθεται προφορικά στον αρχιλογοκριτή ο οποίος του συνιστά να σταματήσει να γράφει τέτοιου είδους βιβλία.
Εκδίδει δεκάδες βιβλία που του επιτρέπουν να ζει πλουσιοπάροχα και με ανέσεις. Ο παιδικός του φίλος, Σεζάν, πιο πιστός στην άποψη ότι ένας καλλιτέχνης πρέπει να παραμένει φτωχός, αποφασίζει να φύγει από το Παρίσι, να εγκαταλείψει τον παλιόφιλό του που τώρα πια είναι πλούσιος και φημισμένος.
Τη φήμη όμως αυτή δε διστάζει να ριψοκινδυνέψει όταν αποφασίζει να εμπλακεί σε μια υπόθεση που ήξερε εκ των προτέρων ότι θα είναι εναντίον του εγκαταλείποντας μάλιστα μια θέση στη Γαλλική Ακαδημία.
Έχοντας τα λόγια του Σεζάν στο μυαλό του αποφασίζει να υπερασπιστεί την άποψη του ότι οι συγγραφείς πρέπει να αγωνίζονται για την αλήθεια και να γράφουν ελεύθερα. Η εμπλοκή του στην υπόθεση για την απονομή δικαιοσύνης σε μια λάθος απόφαση του στρατού έχει ως αποτέλεσμα το ευρύ κοινό να στραφεί εναντίον του, να κατηγορηθεί ως ένοχος στο δικαστήριο, να καταδικαστεί σε ένα χρόνο φυλάκιση και να αναγκαστεί να φύγει από τη Γαλλία και να συνεχίσει να αγωνίζεται γράφοντας. Αυτοεξόριστος στην Αγγλία συνεχίζει να γράφει και να φωνάζει την αλήθεια και στο τέλος κερδίζει, η αλήθεια αποκαλύπτεται. Επιστρέφει στη Γαλλία γεμάτος χαρά, όρεξη, νιώθοντας πιο ζωντανός από ποτέ γεμάτος ιδέες και κατευθείαν αρχίζει τη συγγραφή του βιβλίου του με τίτλο «Δικαιοσύνη», το οποίο δεν τελείωσε ποτέ εξαιτίας του ξαφνικού θανάτου του από εισπνοή μονοξειδίου του άνθρακα.

Ανατρέχοντας από σκηνή σε σκηνή την ταινία για να γράψω ετούτες τις γραμμές, μπρος πίσω, σταματάω την εικόνα, σημειώνω διαλόγους, προσέχω τις κινήσεις, τολμώ να παραδεχτώ ότι μια καλή ταινία δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από ένα καλό βιβλίο.