Η αξία να χαρίζεις

Τα παιδικά βιβλία πάνε και έρχονται στο σπίτι μας και μεγαλώνουν τη μικρή μου με λέξεις. Όλα πολυδιαβάζονται και κάποια στιγμή έρχεται ο κορεσμός, περισσότερο από εμένα και όχι από τη Μαργαρίτα, πόσες φορές να αντέξω να τα διαβάσω ακόμη και αν εκείνη αντέχει και θέλει να τ' ακούει ξανά και ξανά. Τα περισσότερα τα μεταπουλώ κερδίζοντας χρήματα για την αγορά των επόμενων.

Μπορείτε να βρείτε τι διαθέτω αυτή τη στιγμή προς πώληση στον λογαριασμό μου στο αγαπημένο metabook. 

Κάποια όμως χαρίζω είτε σε χαριστικές ομάδες στο facebook που ανταλλάζουμε πράγματα ή σε φορείς του τόπου μου. 

Δωρίζοντας δανείζεσαι πουλώντας βιβλιοθήκες

Μια αφιέρωση και μια σφραγίδα σε ένα μεταχειρισμένο βιβλίο που αγόρασα από το metabook.gr με έκανε να θυμηθώ ότι είμαι βιβλιοθηκονόμος σε μια χώρα που όταν λένε βιβλιοθήκη εννούν το έπιπλο που ακουμπάμε πάνω του βιβλία και άλλα χαρτιά και πράγματα. Γιατί ήταν μια σφραγίδα σχολικής βιβλιοθήκης και μια αφιέρωση από εκείνον που το είχε δωρίσει. Ένα βιβλίο από δημόσιο σχολείο, ένα βιβλίο σπάνιο και εξαντλημένο που το ήθελα πολύ, το αγόρασα χωρίς να έχω την παραμική ιδέα ότι πρόκειται για βιβλίο βιβλιοθήκης. Αυτόματα η σκέψη μου πήγε στα χιλιάδες βιβλία που δωρίζονται από πολίτες, εκδοτικούς οίκους, ΜΚΟ, οργανισμούς στις χιλιάδες βιβλιοθήκες της χώρας που λειτουργούν χωρίς κανένα πλαίσιο.

Πρότζεκτ φιλαναγνωσίας για το βιβλίο

Οι εκδόσεις Νεφέλη έχουν στον εκδοτικό τους κατάλογο κάποια άκρως εντυπωσιακά βιβλία κι αυτό που κρατώ στα χέρια μου είναι ένα από αυτά. Είναι ένα διαμαντάκι. Κάθε σελίδα, κάθε λέξη φανερώνει την πολλή και καλή δουλειά που έγινε κατά τη δημιουργία του. Αξίζει βέβαια να σημειωθεί ότι τυπώθηκε στην Ελλάδα με μελάνια χαμηλής οσμής κατάλληλα ακόμη και για συσκευασίες τροφίμων σε εντελώς ανακυκλωμένο χαρτί, γιατί κι αυτές οι λεπτομέρειες έχουν νόημα όπως μας εξηγεί και το ίδιο το βιβλίο.

Για τον Eric Carle

Αν με ρώταγε κάποιος ποια βιβλία πρέπει να περιέχει οπωσδήποτε μια παιδική βιβλιοθήκη, είτε δημόσια είτε ιδιωτική, το πρώτο που θα μου ερχόταν στο μυαλό είναι όλα τα βιβλία του Eric Carle. Θα ήθελα να μην υπάρχει κανένα παιδί στον κόσμο που να μην έχει διαβάσει κάποιο από τα βιβλία του. Αυτός ο ξεχωριστός συγγραφέας αλλά και εικονογράφος παιδικών βιβλίων, έγινε διεθνώς γνωστός με το πολύ αγαπημένο σε όλους μας βιβλίο "Μια κάμπια πολύ πεινασμένη" που εκδόθηκε πρώτη φορά το 1969, το οποίο έχει μεταφραστεί σε 66 γλώσσες και έχει πουλήσει περισσότερα από 50 εκατομμύρια αντίτυπα. Όμως έχει εκδώσει περισσότερα από 70 βιβλία που έχουν πουλήσει περισσότερα από 152 εκατομμύρια αντίτυπα.

Παρακαλώ μιλήστε για φιλαναγνωσία για να βαθμολογηθείτε

Ζητήθηκε από τους νέους της χώρας μας που εξετάζονταν στο μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας μέσω των Πανελλήνιων εξετάσεων, να μιλήσουν για ανάγνωση βιβλίων και για τη συμβολή των βιβλίων στην προσωπικότητα τους. Είμαι σίγουρη πως ήξεραν να απαντήσουν περισσότερο από όσα ξέρουν να πραγματοποιούν το Υπουργείο Παιδείας ή το Υπουργείο Πολιτισμού που έχουν την ευθύνη για τη χάραξη μιας κρατικής πολιτικής για το βιβλίο. 

Μέσα σε μία σχολική βιβλιοθήκη

Βρήκα μερικά βιβλία που με ενδιέφεραν σε ένα έγγραφο excel που παριστάνει τον ηλεκτρονικό κατάλογο σχολικής βιβλιοθήκης. Όλα είναι παλιές εκδόσεις που ενδεχομένως να μην κυκλοφορούν πια στο εμπόριο. Το σχολείο διαθέτει ένα ολοκαίνουριο κτίριο που έχει σχεδιαστεί να είναι αυτό που είναι, ένα εξειδικευμένο σχολείο. Υπέροχο κτίριο, δίπλα στη θάλασσα, με μεγάλα φωτεινά παράθυρα. Έχει και Γυμνάσιο και Λύκειο μαζί, μπορεί να βρίσκονται εκεί τριακόσια παιδιά. Φυσικά έχει μέσα σχολική βιβλιοθήκη που δεν λειτουργεί, η οποία έχει όμως βιβλία, παλιά και σκονισμένα βιβλία, ποιος ξέρει τι ακριβώς να περιμένουν. Στο σχολείο αυτό εργάζονται φίλοι και γνωστοί, οπότε έχω πρόσβαση. Ο χώρος της βιβλιοθήκης χρησιμοποιείται για τις συνεδριάσεις των καθηγητών κι έτσι κάπως αποκτά ζωή. Ήξερα ότι τα κλειδιά τα έχει ένας καθηγητής, σου τα δίνει και πηγαίνεις και παίρνεις όποιο βιβλίο θες. Όμως εκείνη την ημέρα η βιβλιοθήκη είχε φως και η πόρτα ήταν ορθάνοιχτη. Μπαίνω μέσα και στο γραφείο καθόταν ένας μεσήλικας κύριος. 

Για τον σχολικό βιβλιοθηκονόμο

Έχω ένα όνειρο, να εργαστώ κάποια μέρα σε μια σχολική βιβλιοθήκη. 

Επιστολή προς τους νέους βιβλιοθηκονόμους

Και τώρα θα σας πω μια ιστορία που ενδιαφέρει κυρίως τους (άνεργους) βιβλιοθηκονόμους, νέους και παλαιότερους, και όσους ενδιαφέρονται/ επισκέπτονται τις Βιβλιοθήκες και τα Ιστορικά Αρχεία του τόπου τους.

Σχεδόν δέκα χρόνια αφότου έλαβα το πτυχίο μου, με μεγάλες τιμές και διακρίσεις και σύσσωμο όλο το ακαδημαϊκό εκπαιδευτικό προσωπικό να χειροκροτά και να μας παινεύει για το λαμπρό επαγγελματικό μέλλον που θα έχουμε όλοι οι απόφοιτοι του ΤΑΒΜ (εκτός από Αρχειονομίας και Βιβλιοθηκονομίας έγινε και Μουσειολογίας χωρίς βέβαια οι απόφοιτοι να έχουν κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα μουσειολόγου καθώς τα έχουν χρόνια τώρα οι αρχαιολόγοι) του Ιονίου Πανεπιστημίου, κατάφερα να δουλέψω σε μια Δημόσια Βιβλιοθήκη μόλις φέτος την άνοιξη. Βλέπετε μια τέτοια βιβλιοθήκη ήταν μεγάλο όνειρο καθώς μπορεί να κάνει πράξη όλα τα περί αναγνωστικής πολιτικής/ πολιτικής βιβλίου/ φιλαναγνωσίας/ αναγνωστικής συμπεριφοράς που έμαθα στα τέσσερα χρόνια προπτυχιακών σπουδών και μιας ολόκληρης πτυχιακής εργασίας που αφιέρωσα μελετώντας τα. Πτυχιακής που έγινε και επιστημονική δημοσίευση σε ένα έγκριτο διεθνή επιστημονικό περιοδικό και ανακοίνωση σε πανελλήνια συνέδρια ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών. Τότε ακόμα θεωρούσα ότι σπουδάζω μια επιστήμη με μέλλον τρανό στη χώρα μας, καθώς τότε προσπαθούσε να εδραιωθεί, ακόμη προσπαθεί. Έτσι μας έλεγαν και στη θεωρία όλα είναι όμορφα, άλλωστε τόσες Βιβλιοθήκες υπάρχουν και τόσα Αρχεία που έχουν έλλειψη από εξειδικευμένο προσωπικό, εμάς περιμένουν να αποφοιτήσουμε. Έτσι μπορεί να λένε ακόμη στους νεοεισαχθέντες φοιτητές βιβλιοθηκονομίας. Ο ακαδημαϊκός κόσμος είναι όμορφος γεμάτος θεωρία που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Οι βιβλιοθηκονόμοι όμως έχουν τα μεγαλύτερα ποσοστά ανεργίας.  

Επιτέλους δούλεψα σε μια Δημόσια Βιβλιοθήκη μέσω των προγραμμάτων κοινωφελούς εργασίας για ανέργους με διάρκεια πέντε μήνες και αμοιβή 490 ευρώ το μήνα. Έδωσα μάχη γι' αυτή τη θέση καθώς την διεκδικούσε ένας φιλόλογος και ένας ιστορικός, δεν έχει σχέση που η θέση ήταν για ΠΕ Βιβλιοθηκονόμους, τα χαρτιά τα ελέγχει ο εκάστοτε φορέας, ο ΟΑΕΔ νίπτει τας χείρας τους, ας κάνει ό,τι θέλει ο φορέας. Εξάλλου και οι πίνακες επιτυχόντων δεν βγαίνουν ονομαστικοί αλλά με αριθμούς αιτήσεων, κανείς δεν ξέρει τίποτα. Όλο το σύμπαν συνωμότησε ώστε να μάθω τι και ποιος.

Με μερικούς μήνες καθυστέρηση μπήκα στη βιβλιοθήκη, επιτέλους Δημόσια Βιβλιοθήκη στο βιογραφικό μου! Εκεί αντίκρισα το χάος που δεν μπορεί να διδαχθεί σε κανένα ακαδημαϊκό περιβάλλον. Η βιβλιοθήκη, μικρή σχετικά, δημιουργήθηκε το 2004, τότε μάλλον υπήρχαν βιβλιοθηκονόμοι, ήταν εμφανές ότι στήθηκε από ανθρώπους που γνώριζαν εκείνα τα καλά χρόνια που λεφτά για ξόδεμα υπήρχαν. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια ο ένας μοναδικός προϊστάμενος/ υπάλληλος ήταν ένας απολυμένος υπάλληλος του ΟΣΕ. Από εκεί που έκοβε εισιτήρια ή οδηγούσε τρένα του έλαχε να μπει να οργανώσει μια βιβλιοθήκη. Καλύτερα από το να απολυθεί, ας μπει σε μια βιβλιοθήκη μέχρι να βγει στη σύνταξη. Προσπάθησε ο άνθρωπος να οργανώσει την κατάσταση. Έβαλε τα βιβλία της ιστορίας σε μια πλευρά, της τέχνης στην είσοδο για να φαίνεται ωραία σε όποιον μπαίνει, όπως αφοπλιστικά μου ανέφερε, εντόπισε και όλα τα βιβλία με κήπους, καλλιέργειες και αγροτική οικονομία και τα έβαλε σε ένα ράφι και σιγά σιγά έμαθε που είναι το καθένα και τα έβρισκε. Δεχόταν και τις δωρεές, σφράγιζε ό,τι βιβλίο του έφερναν και μετά το έβαζε στο κατάλληλο ράφι που μόνο αυτός ήξερε ποιο ήταν. Τα χρόνια πέρασαν και επιτέλους έγινε αυτό που περίμενε, συνταξιοδοτήθηκε. Ήρθαν δύο αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί, ένας γυμναστής και μια δασκάλα, τους έδωσε τα κλειδιά τους είπε και δύο πράγματα και έφυγε. Ο ένας από τους δύο έγινε προϊστάμενος και όλα τα υπόλοιπα τα βρήκαν ψάχνοντας.

Όταν μπήκα βρήκα τους δύο αποσπασμένους να μετανιώνουν και μια βιβλιοθήκη που έμοιαζε περισσότερο με αποθήκη βιβλίων. Άναρχα τοποθετημένα στα ράφια τα βιβλία, βιβλία παντού, ακαταλογράφητα, ένας κατάλογος φτιαγμένος χωρίς να τηρεί τα στοιχειώδη πρότυπα βιβλιοθηκονομίας, άνθρωποι να μπαίνουν γνωρίζοντας ότι δεν μπορούν να βρουν ένα συγκεκριμένο βιβλίο, υπολογιστές να μην δουλεύουν, οπτικοακουστικός εξοπλισμός χιλιάδων ευρώ να μην χρησιμοποιείται αφού κανείς δεν ξέρει το πως (εξοπλισμός δωρεάς Ιδρύματος Νιάρχου, βεβαίως βεβαίως). Ξεκίνησα από τα βασικά, να ενημερώσω τους αποσπασμένους που χρειάζεται μια βιβλιοθήκη, τι είναι το ΑΒΕΚΤ και τι το dewey, αυτός ο περίεργος αριθμός που είχαν τα περισσότερα βιβλία στη ράχη τους. Έπειτα κατέβασα τα 10.000 και πλέον βιβλία και τα ταξιθέτησα όχι κατά το δοκούν αλλά σύμφωνα με το διεθνώς αναγνωρισμένο δεκαδικό σύστημα ταξιθέτησης που κανείς που εργαζόταν εκεί τα τελευταία χρόνια δεν φαινόταν να γνωρίζει. Ξεχώρισα τα ακαταλογράφητα βιβλία (2.000 βιβλία/ περιοδικά) που ήταν ακουμπισμένα στα ράφια, και ξεκίνησα να τα καταλογογραφώ και να προσπαθώ να σουλουπώσω τον κατάλογο. Διοργάνωσα σεμινάρια σε μαθητές για να τους εξηγήσω πώς λειτουργεί μια οργανωμένη βιβλιοθήκη και εξυπηρετούσα τον κόσμο που έρχονταν. Κι έτσι κάπως τελείωσαν οι πέντε μήνες, χωρίς να προλάβω να καταλογογραφήσω όλα τα βιβλία και χωρίς να προλάβουν οι χρήστες να εκπαιδευτούν στο πως πρέπει να χρησιμοποιούν μια οργανωμένη βιβλιοθήκη. Ο καιρός πέρασε και εκείνοι οι αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί έφυγαν ξεφυσώντας για να επιστρέψουν στις τάξεις τους σε αυτό που ξέρουν να κάνουν. Φέτος βγήκαν οι νέες αποσπάσεις και εκεί θα είναι ένας άλλος εκπαιδευτικός γαλλικής φιλολογίας που θα γίνει προϊστάμενος και θα προσπαθήσει και αυτός να καταλάβει τι γίνεται, γιατί το Υπουργείο Παιδείας μπορεί νομίμως να αποσπά όπου θέλει τους εκπαιδευτικούς του.

Ένας άλλος συνάδελφος βιβλιοθηκονόμος που γνωρίζω δούλεψε με αυτά τα 5μηνα προγράμματα σε κάποια ΓΑΚ της επαρχίας. Εκεί αντίκρισε φυλακισμένα αρχεία που τα εποπτεύει ένας εκπαιδευτικός που αποσπάται κοντά στα 20 χρόνια γνωρίζοντας ότι το μόνο που έχει να κάνει είναι να φυλά τα αρχεία κλειδωμένα αποφεύγοντας να εργάζεται σε σχολικές αίθουσες. Θα είχε ενδιαφέρον να μάθουμε κι άλλες ιστορίες συναδέλφων.

Όλες οι Δημόσιες Βιβλιοθήκες, η Εθνική Βιβλιοθήκη, τα Αρχεία και οι 770 σχολικές βιβλιοθήκες έχουν ανάγκη από εξειδικευμένο προσωπικό, το οποίο αποφοιτά από τα αντίστοιχα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ της χώρας που δημιουργήθηκαν απλά και μόνο για να στελεχώσουν αυτούς τους φορείς. Η στελέχωσή τους από αποσπασμένους εκπαιδευτικούς ή από εκπαιδευτικούς που συμπληρώνουν ωράριο (βλ. σχολικές βιβλιοθήκες) δεν είναι λύση που λύνει μια ανάγκη. Η απόσπαση εκπαιδευτικών δημιουργεί προβλήματα στον ίδιο το φορέα στον οποίον αποσπώνται, αλλά και στα σχολεία που έχουν να αντιμετωπίσουν τα χιλιάδες κενά. Οι αποσπάσεις απλά βολεύουν κάποιους φορείς που χωρίς αυτές δεν θα μπορούν να ανοίξουν. Αλλά ανοιχτή βιβλιοθήκη/αρχείο δεν είναι μια πόρτα που κλειδώνει και ξεκλειδώνει.

Φέτος η πρώτη φάση των αποσπάσεων άφησε πολλές βιβλιοθήκες εκτός καθώς ο αριθμός των αποσπασμένων ήταν μικρότερος από τις άλλες χρονιές κι αυτό έφερε διαμαρτυρίες, διαμαρτυρίες που ούτως ή άλλως θα έπρεπε να υπάρχουν καθώς όλοι οι φορείς δεν στελεχώνονται. Η Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων και Επιστημόνων της Πληροφόρησης (ΕΕΒΕΠ), ο μόνος σύλλογος που "εκπροσωπεί" τα επαγγελματικά μας δικαιώματα αντί να ζητήσει εξειδικευμένο προσωπικό από το Υπουργείο, ζητά να αποσπαστούν περισσότεροι εκπαιδευτικοί για να μπορέσουν οι φορείς να "λειτουργήσουν" αναγνωρίζοντας ότι χρειάζεται εξειδικευμένο προσωπικό αλλά επειδή αυτό θα πάρει χρόνο ζητά εκπαιδευτικούς, ενισχύοντας την παράλογη πρακτική που τόσο χρόνια εξυπηρετεί απλά κάποια συμφέροντα. Η ΕΕΒΕΠ συντάσσει και αποστέλλει επιστολή στον Υπουργό Παιδείας που ζητά οι βιβλιοθήκες να συνεχίσουν να λειτουργούν, όπως αυτή που εργάστηκα για πέντε μήνες. Σε μια άλλη επιστολή διαμαρτυρίας οι "Φίλοι του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης", ζητούν από τον υπουργό Φίλη, μεταξύ των άλλων, ο φιλόλογος που αποσπάται επί εννέα έτη στο αρχείο τους ότι πρέπει να μεταταχθεί οριστικά στην οργανική θέση (!) του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης και να μην επιστρέψει στην οργανική του θέση στο σχολείο που υπηρετούσε. Διότι φέτος αποσπάστηκε κάποιος άλλος εκπαιδευτικός στη θέση του που τον θέλουν κι αυτόν γιατί είναι πληροφορικός και θα βοηθήσει στην ψηφιοποίηση αλλά θέλουν και τον προηγούμενο. Έτσι απλά οι άνθρωποι πίσω από την επιστολή θεωρούν ότι ο νόμιμος τρόπος για να στελεχωθεί ένα Ιστορικό Αρχείο είναι οι μετατάξεις και οι αποσπάσεις εκπαιδευτικών που διορίστηκαν για να εργάζονται σε κάποια σχολική μονάδα. Δεν αναφέρουν/ δεν γνωρίζουν ότι το Αρχείο θα πρέπει να στελεχωθεί από αρχειονόμους και από λοιπό εξειδικευμένο προσωπικό που θα επιλεγεί μέσω νέων προκηρύξεων.

Είναι τόσο δύσκολο να σκεφτεί κάποιος να ζητήσει από το Υπουργείο Παιδείας να προσλάβει στις Βιβλιοθήκες και στα Αρχεία συμβασιούχους βιβλιοθηκονόμους/ αρχειονόμους/ πληροφορικούς/ ιστορικούς όπως προσλαμβάνει κάθε χρόνο συμβασιούχους εκπαιδευτικούς στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση; Είναι τόσο δύσκολο να ζητήσει κάποιος από το Υπουργείο Παιδείας προκήρυξη μόνιμων θέσεων όπως ζητάνε οι εκπρόσωποι των εκπαιδευτικών κι όλος ο κόσμος για την εκπαίδευση;

Είναι φανερό ότι δεν υπάρχει κάποια ένωση/ σύλλογος που να εκπροσωπεί τα επαγγελματικά μας δικαιώματα. Μάλλον κανείς δεν γνωρίζει την ύπαρξή μας, ούτε το ρόλο μας. Συστηματικά καταπατούνται τα επαγγελματικά μας δικαιώματα και απαξιώνονται οι σπουδές μας από κράτος και εκπροσώπους φορέων. Απευθύνομαι στους νέους απόφοιτους βιβλιοθηκονόμους και ζητώ να ενωθούμε και να κάνουμε γνωστή την ύπαρξή μας με κάθε τρόπο. Το να συζητάμε αέναα όλα αυτά μέσω facebook δεν είναι λύση. Είναι γνωστό ότι πολλοί απόφοιτοι βλέποντας ότι αυτό που σπούδασαν δεν έχει κανένα μέλλον τα παρατούν και απασχολούνται σε άλλους τομείς, λογικό επίσης όσοι εργάζονται ήδη σε αντίστοιχους φορείς να μην τους απασχολεί τι γίνεται πια στον χώρο. Σίγουρα, όλοι το ξέρουμε, ένα μικρό ποσοστό των αποφοίτων μέσω των γνωριμιών τους βολεύονται, γιατί το μέσον είναι πάνω από όλα και κάποιοι διορισμοί από την πίσω πόρτα γίνονται. Όλοι εμείς όμως που αναζητούμε εργασία και δεν εγκαταλείπουμε την επιστήμη που σπουδάσαμε πρέπει να προβάλουμε με όποιο τρόπο όλες τις αδικίες που γίνονται εις βάρος μας και να τις γνωστοποιούμε  συνεχώς στο ευρύ κοινό γιατί γνωρίζουμε πως λειτουργεί σωστά μια βιβλιοθήκη και πιστεύουμε ότι χρειάζεται να υπάρχουν, όπως τα σχολεία, τα νοσοκομεία, τα μουσεία... 

Βιβλιοθήκες...

Αναζητώντας πληροφορίες αναφορικά με βιβλιοθήκες στην Ελλάδα έπεσα πάνω σε μερικά μπλογκς βιβλιοθηκών που αναρτούν εκδηλώσεις και πληροφορίες για τις υπηρεσίες που παρέχουν. Με εξέπληξε το πόσο καλή δουλειά γίνεται σε ορισμένα μέρη, τα οποία είναι περισσότερα από όσα μπορώ να φανταστώ. Αλήθεια τι είναι αυτό που κάνει μια βιβλιοθήκη να είναι πετυχημένη, να τη βλέπουμε και να λέμε να μια αξιόλογη βιβλιοθήκη; Εξαρτάται βέβαια από το είδος τις βιβλιοθήκης και το σκοπό λειτουργία της. Σίγουρα όμως πρέπει να έχει εξειδικευμένο προσωπικό, κατάλληλο κτίριο, μια αξιόλογη και σωστά οργανωμένη συλλογή, να είναι τεχνολογικά εκσυγχρονισμένη, να μην σταματά να κάνει ανοίγματα στην τοπική αλλά και στην ευρύτερη κοινωνία και να παραμένει ένας ζωντανός οργανισμός που θα προσφέρει πληροφορία. Ακόμη πιο σίγουρα, οι βιβλιοθήκες δεν είναι αποθήκες βιβλίων, γιατί δυστυχώς πολλοί αυτό πιστεύουν ότι είναι...

Το καλό είναι ότι υπάρχουν μερικές αξιολογότατες βιβλιοθήκες σε αυτή τη χώρα. Πρώτα πρώτα είναι οι ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες, ευτυχώς πολλοί είναι αυτοί που αντιλήφθηκαν ότι ένα σοβαρό ακαδημαϊκό ίδρυμα με ποιότητα σπουδών δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς μια σωστά οργανωμένη βιβλιοθήκη απαραίτητο εργαλείο έρευνας για ακαδημαϊκό προσωπικό και φοιτητές. Θα έλεγα ότι η βιβλιοθήκη αντικατοπτρίζει την ποιότητα ενός ιδρύματος. Υπάρχουν βέβαια και αρκετές πολύ καλές ειδικές βιβλιοθήκες αλλά αυτές απευθύνονται σε ένα πολύ εξειδικευμένο κοινό και πολλές φορές είναι ιδιωτικές.

Κι από την άλλη υπάρχουν οι δημόσιες/ δημοτικές βιβλιοθήκες που είναι για όλους, από τα πολύ μικρά παιδιά μέχρι τους συνταξιούχους. Όποιος λίγο ασχολείται με τις βιβλιοθήκες θα έχει ακούσει τη βιβλιοθήκη της Βέροιας, μα βέβαια εκεί γίνονται φοβερά πράγματα, εξωπραγματικά γι' αυτή τη χώρα, φαντάζει περισσότερο ευρωπαϊκή παρά ελληνική βιβλιοθήκη. Τυχεροί οι κάτοικοι αυτής της πόλης, τυχεροί όσοι εργάζονται εκεί. Μα τραβάει όλα τα φώτα της δημοσιότητας κι ενώ υπάρχουν κι άλλες δημόσιες βιβλιοθήκες που κάνουν δουλειά δεν ακούγονται τόσο κι ας μην παρέχουν τις φοβερές υπηρεσίες της βιβλιοθήκης αυτής, έχουν ανθρώπους με όρεξη που προσπαθούν χωρίς να έχουν κερδίσει κάποιο χρηματικό βραβείο. Είναι γνωστό πώς όλες οι λαϊκές βιβλιοθήκες υποχρηματοδοτούνται καθώς του υπουργείο παιδείας προσπαθεί να εξοικονομήσει χρήματα από παντού, το ίδιο και οι δήμοι, οι βιβλιοθήκες φαντάζουν πολυτέλεια (δυστυχώς) σε αυτά τα χρόνια της κρίσης που φαίνεται να μην έχουν τέλος. Πώς όμως σε κάποια μέρη της Ελλάδας κάποιες δημόσιες/ δημοτικές βιβλιοθήκες λειτουργούν τόσο καλά; Για όλα ευθύνεται κάποιος πεφωτισμένος διευθυντής ή κάποιος δήμαρχος που έλαβε υπόψη του την αναγκαιότητα και τα οφέλη της λειτουργίας μιας βιβλιοθήκης; Κάποιος που στα χρόνια της αφθονίας σκέφτηκε να εκμεταλλευτεί σωστά τους οικονομικούς πόρους και μέσω της τότε σωστής οργάνωσης συνεχίζεται το έργο ακόμη και σήμερα; Όλα εξαρτώνται από ένα άτομα ή από μια μικρή ομάδα ατόμων σε μια χώρα δίχως πολιτική; 

Επίσης, υπάρχουν οι σχολικές βιβλιοθήκες που δυστυχώς ποτέ δεν κατάφεραν να υπάρξουν. Και οι σχολικές βιβλιοθήκες είναι ένα καλό παράδειγμα προς αποφυγή. Τα είχαν όλα, είχαν κτίριο αφού χρησιμοποιούσαν τους σχολικούς χώρους που σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν νεόκτιστα κτίρια, ξεκίνησαν τη λειτουργία τους έχοντας μια σύγχρονη ολοκαίνουρια συλλογή, εμπλουτίστηκαν με τον κατάλληλο τεχνολογικό εξοπλισμό, αλλά δεν απέκτησαν ποτέ προσωπικό. 

Όλες αυτές οι σκέψεις ήρθαν με αφορμή το μπλογκ της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κερατσινίου-Δραπετσώνας με τις εκατοντάδες αναρτήσεις από τις εκδηλώσεις τους. Ο δήμος αυτός διαθέτει όχι μία αλλά τρεις βιβλιοθήκες που καλύπτουν τις πληροφοριακές ανάγκες της πόλης, απασχολεί οχτώ μόνιμους υπαλλήλους, εκ των οποίων οι επτά είναι βιβλιοθηκονόμοι. Πολλά εύγε για τον δήμο, τις βιβλιοθήκες και τους ανθρώπους του. Αλλά και για τις υπόλοιπες βιβλιοθήκες αυτής της χώρας (και τα αρχεία βεβαίως βεβαίως) που τα καταφέρνουν με όποιο μέσο μπορούν και κάνουν όλους εμάς να συνεχίζουμε να ελπίζουμε.

Οι ανύπαρκτες σχολικές βιβλιοθήκες

Ο Γιώργος Δαρδανός των εκδόσεων Gutenberg εκτός από εξαιρετικός εκδότης αποδεικνύει έμπρακτα πως στηρίζει το δικαίωμα όλων στην ανάγνωση και δεν είναι απλά άλλος ένας έμπορας ή επιχειρηματίας. Είναι ένας βιβλιόφιλος, που τον ενδιαφέρουν η εκπαίδευση, οι βιβλιοθήκες, η αναγνωστική πολιτική αυτού του τόπου. Τα βιβλία του "Οι παπαγάλοι δεν διαβάζουν βιβλία" και "Όταν η γάτα γλείφει τη λίμα" είχαν συντροφεύσει τα φοιτητικά μου χρόνια και είχαν δώσει τροφή για σκέψη και εκπόνηση προπτυχιακών εργασιών. Τότε βέβαια δεν είχα ιδέα για όσα συνέβαιναν ή είχα μια πιο ρομαντική ιδέα για τον εκτός ακαδημαϊκού χώρου κόσμο. Με θλίβει που ακόμη ο ακαδημαϊκός χώρος και οι άνθρωποί του επιμένουν στη θεωρία, στην έρευνα και στην επιστήμη και αγνοούν την πραγματικότητα σαν το ένα να μην συνδέεται με το άλλο. Ποια είναι η πραγματική κατάσταση στο χώρο των βιβλιοθηκών και των αρχείων της Ελλάδας; ποιες οι ελλείψεις; ποιες οι αδυναμίες; ποια τα εργασιακά δικαιώματα των αποφοίτων των σχολών Βιβλιοθηκονομίας;

Ποιος ακαδημαϊκός ασχολείται με αυτά τα ασήμαντα;

Ο Γιώργος Δαρδανός, ένας εκδότης, είναι αυτός που τόλμησε να μιλήσει για την κατάσταση των σχολικών βιβλιοθηκών και την αναμφισβήτητη αναγκαιότητά τους στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Κι ακόμη και σήμερα, που παρ' όλη την παρανοϊκή κατάσταση που επικρατεί στο ελληνικό δημόσιο και την αποδυνάμωση του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος (και όχι μόνο), συνεχίζει να αναρωτιέται τι να απέγιναν άραγε εκείνες οι 774 σχολικές βιβλιοθήκες που δημιουργήθηκαν σε ισόποσα γυμνάσια αυτής της χώρας. Τι να απέγιναν τα 6.000 βιβλία με τα οποία εμπλουτίστηκαν οι πρώτες σχολικές βιβλιοθήκες; Τι να απέγιναν άραγε εκείνα τα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια για τη δημιουργία και την περαιτέρω ενίσχυση σχολικών βιβλιοθηκών (και να ήταν μόνο αυτά που κανείς δεν ξέρει σε ποιανού τσέπη μπήκαν).

Το νεοκδοθέν βιβλίο του "Σχηματική σκέψη" συγκεντρώνει κείμενα που αναφέρονται στις ανύπαρκτες σχολικές βιβλιοθήκες ενώ συνοδεύεται από ένα cd που φέρει τον εύστοχο τίτλο "6.001 φυλακισμένοι τίτλοι βιβλίων στις σχολικές βιβλιοθήκες, κατάλογος". Το cd περιέχει τον κατάλογο με τους τίτλους που μετά από τη σύσταση ειδικών επιτροπών (και μεγάλου καβγά, φαντάζομαι, ώστε να ικανοποιηθούν εκδότες και συγγραφείς) επιλέχθηκαν για να γεμίσουν τα ράφια και τους τοίχους των πρώτων σχολικών βιβλιοθηκών που κουτσοδημιουργήθηκαν επί Γεράσιμου Αρσένη.

6.000 βιβλία που κανείς δεν ξέρει τι απέγιναν. Σε μια χώρα χωρίς καμία οργάνωση, πρόβλεψη και στόχο, φαντάζει αστείο να ξέρει κάποιος που να κατέχει μια θέση ευθύνης που να βρίσκονται κάποια βιβλία. Σε αυτόν τον τόπο κανείς δεν ξέρει τίποτα και το χειρότερο είναι ότι κανείς δεν κάνει τίποτα.

Ρωτήστε τους μόνιμους αναπληρωτές εκπαιδευτικούς που τα τελευταία χρόνια ταξιδεύουν από άκρη σε άκρη την χώρα αυτή, γεμίζοντας τα χιλιάδες κενά εκπαιδευτικών (κανείς δεν ξέρει τον ακριβή αριθμό) που δημιουργήθηκαν με το μη διορισμό μόνιμων εκπαιδευτικών τα τελευταία έξι χρόνια. Αυτοί έχουν περάσει από τόσα σχολεία που σίγουρα θα έχουν συναντήσει αυτά τα φυλακισμένα βιβλία, αν βέβαια έχουν κάποια ευαισθησία για τα βιβλία και τις βιβλιοθήκες.

Μη ρωτήσετε βιβλιοθηκονόμους γιατί ποτέ δεν είδαν αυτές τις βιβλιοθήκες και ό,τι έμαθαν γι' αυτές το έμαθαν ρωτώντας. Οι βιβλιοθήκες αυτές δημιουργήθηκαν για να τις λειτουργούν εκπαιδευτικοί και όταν κάποιοι συνάδελφοι κινήθηκαν νομικά ο δικηγόρος δεν ανέλαβε τη σίγουρα χαμένη υπόθεση καθώς το Υπουργείο Παιδείας έχει το δικαίωμα να μετακινεί το προσωπικό στο εσωτερικό του. Όπως άλλωστε συμβαίνει και με τις δημόσιες βιβλιοθήκες και με την εθνική βιβλιοθήκη αλλά και με τα γενικά αρχεία του κράτους που κάθε χρόνο εκατοντάδες εκπαιδευτικοί όλων των ειδικοτήτων αποσπούνται για βρεθούν εκτός αιθουσών διδασκαλίας σε έναν χώρο που δεν έχει καμία συνάφεια με τις σπουδές τους κάνοντας εργασίες άσχετες με τα προσόντα τους. Μήπως τότε πρέπει να αναλογιστούν όσοι παίρνουν τις αποφάσεις αν οι βιβλιοθήκες (και δεν αναφέρομαι στις ανύπαρκτες σχολικές) και τα αρχεία πρέπει να εντάσσονται στο Υπουργείο Παιδείας ή μήπως το Υπουργείο Πολιτισμού θα έπρεπε να είναι αρμόδιο;

Όλα αυτά τα θέματα κι άλλα πολλά με στοιχεία και αριθμούς αναφέρονται σε αυτό το μικρό βιβλιαράκι που ελπίζω να διαβαστεί και να συζητηθεί από πολλούς γιατί όλοι μαζί ίσως καταφέρουμε κάτι. Το κυριότερο να κατανοήσουν αυτοί που δεν ξέρουν πόσο σημαντικές είναι οι σωστά οργανωμένες βιβλιοθήκες.

Υ.Γ. Δεν θα είχα ενημερωθεί γι' αυτό το βιβλίο αν δεν είχα ακούσει την άκρως ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Γιώργου Δαρδανού στη ραδιοφωνική εκπομπή της Κατερίνας Μαλακατέ. 

Ένα και ένα δώρο του Μεταιχμίου

Είπα να επωφεληθώ της καλοκαιρινής προσφοράς του Μεταιχμίου με το κουπόνι εφημερίδας που αγοράζεις ένα βιβλίο και έχεις ένα ακόμα δώρο.

Αυτές οι προσφορές δεν μπορούν να περάσουν απαρατήρητες.

Έτσι διάβασα την κυριακάτικη εφημερίδα σε ένα όμορφο καφέ ένα αυγουστιάτικο εντελώς ζεστό μεσημέρι και περίμενα υπομονετικά να τελειώσω το βιβλίο που είχα στο κομοδίνο μου  για να βγω βόλτα στα βιβλιοπωλεία που συμμετείχαν στην προσφορά. Αυτές οι βόλτες αναζήτησης που λατρεύω όταν είμαι στην Αθήνα και γίνονται αυστηρώς διαδικτυακές όταν είμαι εκτός. Επισκέφτηκα όλα τα βιβλιοπωλεία της λίστας, για την ακρίβεια χαρτοβιβλιοπωλεία, ψάχνοντας για την αγορά μου. Οι επιλογές μου λίγες καθώς στο ένα τα δωρεάν βιβλία είχαν σχεδόν τελειώσει, στο άλλο έγινε ολόκληρο σούσουρο καθώς ο μαγαζάτορας έπρεπε να μετακινήσει σχολικές τσάντες, γραφική ύλη και κουδουνίστρες μέχρι να φτάσει στους λιγοστούς τίτλους του Μεταιχμίου που μου τους παρουσίασε με ιδιαίτερο καμάρι (έφυγα διακριτικά ενώ εξυπηρετούσε άλλον πελάτη). Κατέληξα στο μοναδικό αμιγώς βιβλιοπωλείο αλυσίδας της λίστας που αν και δεν συμπαθώ και ούτε ποτέ έχω ψωνίσει, μου φάνηκε όαση μετά τα προηγούμενα, καθώς τουλάχιστον είχες τους διπλάσιους τίτλους.
Βέβαια όταν οι επιλογές είναι λίγες δεν υπάρχουν και πολλά διλήμματα.

Επέλεξα να αγοράσω ένα βιβλίο που ήθελα να διαβάσω μόνο και μόνο από περιέργεια εξαιτίας μιας δικαστικής διαμάχης.
Αναφέρομαι στα χρόνια εκείνα που το Υπουργείο Παιδείας εμπνεύστηκε τη δημιουργία σχολικών βιβλιοθηκών, αγοράστηκαν βιβλία και δημιουργήθηκαν χώροι για να στεγάσουν τις βιβλιοθήκες, βέβαια ποτέ δεν προβλέφθηκε (ως είθισται) να απασχοληθούν σε αυτές βιβλιοθηκονόμοι.
Το βιβλίο της Έρσης Σωτηροπούλου "Ζιγκ ζαγκ στις νεραντζιές" που είχε τιμηθεί με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος και είχε γίνει πολύ δημοφιλή στο εξωτερικό καθώς έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, είχε αποσυρθεί από τις σχολικές βιβλιοθήκες και μάλιστα με δικαστική απόφαση (απόφαση που πάρθηκε πίσω την επόμενη χρονιά). Είχε προκληθεί μεγάλος σάλος εκείνα τα χρόνια και εγώ είχα μείνει με την απορία πόσο άσεμνο ήταν το περιεχόμενό του για  να εμπλακούν δικαστές και δικηγόροι και να τεθούν ζητήματα λογοκρισίας. Βέβαια και τώρα που το διάβασα δεν καταλαβαίνω ούτε γιατί λογοκρίθηκε ούτε γιατί πήρε βραβείο, αλλά σίγουρα κατάλαβα ότι αυτό και η ιστορία του ανήκουν σε μια άλλη εποχή.

Το βιβλίο δώρο που διάλεξα έχει γραφτεί από τον αμερικάνο Κέβιν Πάουερς, ο οποίος πολέμησε στο Ιράκ και αναφέρει τις εμπειρίες του, σαν εξιλέωση, θα έλεγα, για το μεγάλο λάθος που έκανε να στρατευθεί. Το διάβασα με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον αν και ήταν μόνο μια απλή εξιστόρηση και έλειπαν πιο βαθιά στοιχεία. Η "Κίτρινη κορδέλα" ήταν το πρώτο βιβλίο που διάβασα και αναφέρεται σε αυτούς τους σύγχρονους πολέμους, μου δημιουργήθηκε η επιθυμία να διαβάσω κι άλλα, ιδιαίτερα από συγγραφείς εκείνων των εμπόλεμων περιοχών. Καθώς δεν έχω ιδέα, θα χαιρόμουν αν κάποιος γνωρίζει να μου αφήσει ορισμένα ονόματα συγγραφέων από Ιράν, Ιράκ, Συρία κτλ.

ΥΓ. Κόντρα σε όσους συνοδεύουν τις φωτο των βιβλίων τους με καφέ, όντας λάτρης των τσαγιών και μη πίνοντας καφέ, συνοδεύει τα βιβλία μου μια καινούρια ανακάλυψη στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Πρόκειται για παγωμένο τσάι του βουνού προερχόμενο από την Κομοτηνή.  

Τι μου έμεινε από αυτές τις εκλογές

Είναι όμορφο να επισκέπτεσαι σχολεία, πόσο μάλλον να δουλεύεις σε αυτά. Ειδικά τα καινούρια σχολεία, τα φρεσκοβαμμένα, τα φρεσκοχρωματισμένα με σχέδια και ιδέες. Να κυκλοφορείς μέσα τους, να βλέπεις τάξεις, θρανία και παράθυρα ακόμα κι όταν αντί για μαθητές και εκπαιδευτικούς βλέπεις ψηφοφόρους. Εκεί έξω από μια αίθουσα, στον πίνακα ανακοινώσεων, η λέσχη ανάγνωσης του σχολείου σε ένα ροζ μεγάλο χαρτί προσκαλούσε τους μαθητές με αυτές τις λέξεις:

"Διαβάζω βιβλία για να κατακτήσω το χρόνο. Διαβάζοντας, το παρελθόν μου φαίνεται οικείο, το μέλλον φιλικό και προσιτό. Καταρρίπτω όρια και φραγμούς, σύνορα και προθεσμίες, απαγορεύσεις και φόβους. Η φαντασία διαστέλλεται, ο κόσμος γίνεται άπειρος ή μικρός, ανάλογα με το κέφι μου. Όλα σήμερα ελέγχονται και προκαθορίζονται. Το διάβασμα όμως μου επιτρέπει την ελευθερία. Διαβάζω άρα είμαι ελεύθερος.
Αγοράζω βιβλία για να κάνω δικό μου τον κόσμο. Τον κόσμο των ιδεών, των μύθων, της επιστήμης, του ονείρου. Μέσα από τις τυπωμένες σελίδες νιώθω να ορίζω καλύτερα τον χώρο, την οικουμένη, ολόκληρο το σύμπαν. Αγοράζοντας βιβλία, πλουτίζω σε εμπειρίες και ευαισθησία, γίνομαι συμμέτοχος στο παγκόσμιο αγαθό της γνώσης.
Χαρίζω βιβλία στο όνομα της αγάπης. Με μια ποιητική συλλογή εγκαινιάζω έναν έρωτα, με ένα μυθιστόρημα σφραγίζω μια φιλία χρόνων. Κάνοντας δώρο ένα βιβλίο που έχω αγαπήσει, δίνω στον άλλον να καταλάβει τα ιδιαίτερα αισθήματα που τρέφω γι' αυτόν.
Δανείζω και δανείζομαι βιβλία γιατί έτσι αποκτούν πνοή ζωής. Αλλάζουν χέρια, δραπετεύουν από τα ράφια, παλιώνουν χρήσιμα οι σελίδες τους, κυοφορούν γνώσεις και απόλαυση. Τα βιβλία δεν έχουν δικό τους σπίτι και κατοικία. Οι βιβλιοθήκες, ιδιωτικές και δημόσιες, είναι μονάχα η στάση που κάνουν για να ξεκουραστούν στο άχρονο ταξίδι της επίγειας ζωής τους.
Γράφω βιβλία για να ζήσω. Γράφω γιατί έχω την αυταπάτη πως είμαι ένας μικρός θεός: παίρνω αφορμή από το τίποτα και ανασταίνω ζωές, πιάνω στα χέρια μου μολύβι και στήνω ένα χάρτινο σύμπαν αληθινό."

Μακάρι όλα τα σχολεία αυτής της χώρας να γέμιζαν με ορεξάτους εκπαιδευτικούς και όλα τα κενά να καλύπτονταν με νέους ανθρώπους.
Όσοι έχετε την τύχη να δουλεύετε μην ξεχνάτε, οι μαθητές σας έχουν ανάγκη.

Ένα λάφυρο με ιστορίες βιβλιοθηκών

Όποιο μέρος και να επισκεφτώ αναζητώ πάντα τις τοπικές εκδόσεις, λάφυρο - ανάμνηση από την περιοχή που επισκέφτηκα.

Περνώντας από τα βιβλιοπωλεία της περιοχής κοντοστάθηκα σε μια ξύλινη βιτρίνα, περιεργάστηκα τα εξώφυλλα των νέων εκδόσεων, δεν ήταν από τα γυαλιστερά.

Μπήκα μέσα με σκοπό να δω. Ένα μικρό βιβλιοπωλείο με λίγα ράφια και δίπλα ακριβώς ένα καφέ που θυμίζει λίγο καφενείο, το όνομα αυτού Χάρτα. Αυτομάτως ήρθε μια σκέψη, νοσταλγία που έδιωξα γρήγορα, το ομορφότερο βιβλιοπωλείο της Κέρκυρας, ο Πλους.

Περιπλανιόμουν στα ράφια και με λύπη διαπίστωνα ότι και εκεί υπάρχουν μόνο νέες εκδόσεις, κάποιες από τις νέες. Αυτό είναι το κακό της επαρχίας, οι παλιοί τίτλοι επιστρέφονται και τα βιβλιοπωλεία γίνονται χώροι προβολής νέων τίτλων. Αχ Αθήνα...

Αυτά σκεφτόμουν όταν έπεσε το μάτι μου κάπου χαμηλά σε ένα εξώφυλλο περιοδικού γεμάτο βιβλία.

Τριμηνία περιοδική έκδοση του Δήμου Βόλου, κάπου το είχα ξανακούσει, αλλά ότι είχε εκδώσει το 2007 τεύχος με αφιέρωμα στις βιβλιοθήκες, σίγουρα δεν το ήξερα.

Να το λοιπόν στα χέρια μου, ένα περιοδικό γεμάτο βιβλιοθήκες, εικόνες από βιβλία και πληροφορίες. Υπεύθυνοι μερικών ιστορικών βιβλιοθηκών της ελληνικής περιφέρειας γράφουν. Μεταξύ αυτών και τρεις βιβλιοθήκες του Πηλίου. Τρεις γεμάτες ιστορίες βιβλιοθηκών που με λίγες λέξεις θα αφηγηθώ εδώ.

Η ιστορία της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Ζαγοράς ξεκινάει το 1762.

Το έτος ιδρύσεως της βιβλιοθήκης συνδέεται με τον Ιωάννη Πρίγκο, ο οποίος από πολύ νωρίς εγκατέλειψε το μέρος όπου γεννήθηκε με σκοπό να ταξιδέψει και να μορφωθεί. Εγκαθίσταται στο Άμστερνταμ όπου πλουτίζει από το εμπόριο. Φανατικός αναγνώστης, αγαπάει το βιβλίο και τα γράμματα και αποφασίζει να κάνει μια μεγάλη δωρεά. Μέσα σε μπαούλα στέλνει με καράβι στο χωριό του χρήματα, εποπτικά όργανα και κυρίως βιβλία. Δερματόδετοι τόμοι όλων των κατηγοριών συγκεντρώνονται με φροντίδα και στέλνονται προκειμένου να χρησιμεύσουν στη λειτουργία ενός σχολείου ανώτερου, πολύτιμα εφόδια για σπουδαστές και δασκάλους.

Η Δημόσια Βιβλιοθήκη Μηλεών "Ψυχής Ακός" συνδέεται ιστορικά με τη Μιλιώτικη Σχολή που ιδρύθηκε το 1815 από τους Άνθιμο Γαζή, Γρηγόριο Κωνσταντά και Δανιήλ Φιλιππίδη, οι οποίοι συνέβαλαν από το εξωτερικό, υποκίνησαν τη δημιουργία της σχολής και εμπλούτισαν τη βιβλιοθήκη της. Η σχολή λειτούργησε έως το 1834, ενώ από το 1881 έως το 1943 στο κτίριο λειτουργούσε το δημοτικό σχολείο των Μηλεών. Σήμερα η βιβλιοθήκη στεγάζεται στο κτήριο που ανεγέρθηκε το 1928 με έξοδα της Μηλιώτισσας Κρυσταλλίας Οικονομάκη.

Το Δημοτικό Σχολείο της Δράκιας Πηλίου έχει να αφηγηθεί μια παράξενη ιστορία για τη βιβλιοθήκη που συστεγάζει. Πρόκειται για 470 σπάνια βιβλία τα οποία αιώνες περιφέρονται υπομονετικά περιμένοντας. Πρόκειται για τα βιβλία που δώρισαν στο σχολείο οι Χατζηαποστόλου ή Αποστόλου και Μακρή. Το 1886-7 κατασκευάστηκε βιβλιοθήκη και τα βιβλία απέκτησαν κατάλογο, καταγράφηκαν  και εγκαταστάθηκαν στο Σχολαρχείο έως το 1929. Τότε ήταν που τα Σχολαρχεία καταργήθηκαν για να δημιουργηθούν τα Ελληνικά σχολεία. Τα βιβλία παρέμειναν στο κτήριο του Σχολαρχείου αλλά πριν την κατεδάφιση του μεταφέρθηκαν στο γυναικωνίτη της εκκλησίας για να προσευχηθούν για την επόμενη τύχη τους. Εκεί παρέμειναν μέχρι το 1937, μέχρι την ανέγερση του νέου σχολείου. Φαίνεται όμως πως οι επί χρόνια προσευχές τους στο γυναικωνίτη δεν εισακούστηκαν και το 1955 το σχολείο που τα στέγαζε καταστράφηκε από σεισμό και τα βιβλία επέστρεψαν να συνεχίσουν τις προσευχές. Το 1960 μεταφέρθηκαν στο νέο σχολείο και εκεί παραμένουν έως σήμερα, κλεισμένα σε μεταλλικές βιβλιοθήκες, στολίζουν τους τοίχους των τάξεων του δημοτικού. Ακόμη περιμένουν.

Έτσι συμβαίνει με τις βιβλιοθήκες στην Ελλάδα, εγκαταλελειμμένες στην τύχη τους, γεννήθηκαν και ζουν εξαιτίας ορισμένων ανθρώπων που πιστεύουν ότι τα βιβλία θα φέρουν την αλλαγή.

Και για άλλες βιβλιοθήκες

Ενώ είχα πει να βάλω ένα βιβλίο σε τούτη την ανάρτηση, δεν βγαίνει. Βγαίνει βιβλιοθήκη και πάλι και δεν θα το παλέψω, θα το ακολουθήσω γιατί το νιώθω πιο ζωντανό. Μετρημένες είναι οι βιβλιοθήκες μας που έχουν μακρύ παρελθόν, ιστορία και παράδοση, λίγες που κατάφεραν να επιβιώσουν και να εξακολουθούν να επιτελούν έργο, να μορφώνουν, να ψυχαγωγούν το πνεύμα και να ενημερώνουν. Μια από αυτές που μου έρχεται εύκολα στο νου είναι η Δημοτική Βιβλιοθήκη Πατρέων που πέρσι συμπλήρωσε 100 χρόνια ύπαρξης και τα γιόρτασε με μια συνάντηση απολογισμού και μελλοντικών σχεδιασμών ανάμεικτα με ανησυχίες. 100 χρόνια από την ίδρυσή της θα κλείσει, την επόμενη χρονιά, το 2011, και η Βιβλιοθήκη του Λυκείου των Ελληνίδων στην Αθήνα (Δημοκρίτου 14, τηλ.:210 36 11 042, http://www.lykeionellinidon.gr ). Η ιστορία του Λυκείου και της Βιβλιοθήκης του συμπεριλαμβανομένης, θα κυκλοφορήσει σε τόμο σύντομα, οπότε δεν θα σταθώ στην ιστορική διαδρομή και προσφορά του Λυκείου στο ζήτημα της γυναικείας χειραφέτησης και του ρόλου του στην διατήρηση της ελληνικής κληρονομιάς όσον αφορά την ελληνική παραδοσιακή μουσική και χορούς (ειδικά από τότε που καταργήθηκε η διδασκαλία τους από την Μέση Εκπαίδευση και τον τομέα ανέλαβαν οι τοπικοί σύλλογοι, έχασε και την αξία του στα πρώτα βήματα εξευρωπαϊσμού της χώρας).
Η Βιβλιοθήκη του Λυκείου είναι δανειστική και έχει χαρακτήρα «λαϊκής βιβλιοθήκης». Τα μέλη δεν πληρώνουν επιπλέον συνδρομή και τα μη μέλη καλούνται να καταβάλουν μικρή μηνιαία συνδρομή (5€) για να έχουν το δικαίωμα δανεισμού όσων βιβλίων μπορούν να «καταναλώσουν» για το διάστημα των δύο εβδομάδων.
Οι «δυνατές» του συλλογές είναι η λογοτεχνική, ελληνική και ξενόγλωσση, και η λαογραφική που υποστηρίζει και το κομμάτι της επιστημονικής έρευνας που αφορά την ελληνική και βαλκανική παράδοση. Συμπληρώνεται και από άλλες θεματικές κατηγορίες. Υπάρχει, όμως και μια άλλη συλλογή, πολύ ιδιαίτερη. Ας κάνουμε μια μικρή αναφορά σε αυτήν, λοιπόν.
Τον Φεβρουάριο του 2005 άρχισε να επαναλειτουργεί η Παιδική και Εφηβική Δανειστική Βιβλιοθήκη του Λυκείου των Ελληνίδων που παρέμεινε αδρανής για πολλά χρόνια. Για ξεκίνημα και με το ποσό που διατέθηκε, αγοράστηκαν οκτώ βιβλία. Έγιναν πραγματικά ανάρπαστα. Η ιδέα δανεισμού, τα Σάββατα κυρίως που έρχονται τα παιδιά για το μάθημα των ελληνικών χορών, βρήκε μεγάλη ανταπόκριση. Βιβλία διαβάζονται και επιτόπου, την ώρα της αναμονής των μαμάδων, μπαμπάδων, μικρότερων αδελφών. Η διαδικασία έγινε κομμάτι
αναπόσπαστο του Σαββάτου, ημέρας προσμονής για καινούριο βιβλίο, για νέο πάρε δώσε. Αγοράστηκαν και άλλα βιβλία, εκδότες ευγενικά πρόσφεραν εκδόσεις τους αλλά πάνω από όλα την Βιβλιοθήκη την πλούτισαν τα ίδια τα παιδιά. Βιβλία διαβασμένα έρχονταν και τα προσέφεραν στην Βιβλιοθήκη, μια συμβολή με δική τους πρωτοβουλία, μια έκφραση αυθόρμητη και συγκινητική. Αναπτύχθηκε η συλλογή κάνοντας τα παιδιά υπερήφανους και καθοριστικά ενεργούς μέτοχους. Τα διπλά και τριπλά βιβλία προωθούνται σε άλλες βιβλιοθήκες που έχουν εκφράσει ενδιαφέρον να λαμβάνουν βιβλία, με την σύμφωνη γνώμη και σε γνώση των νεαρών δωρητών. Έτσι συνεχίζει να μεγαλώνει και σήμερα διαθέτει πάνω από 1.500 τίτλους.
Ο παραπάνω τρόπος ανάπτυξης της Βιβλιοθήκης είναι αποδοτικός και βασίζεται στην συμμετοχή και εγρήγορση των ίδιων των ενδιαφερομένων, θα μπορούσε να είναι ένας από τους τρόπους να πάρουν τα πάνω τους και σχολικές βιβλιοθήκες, να διευρυνθεί η αξιοποίηση πνευματικών αγαθών μέσα στην σχολική ομάδα. Μου φαίνεται…

Περί Βιβλιοθηκονομίας

"Η Βιβλιοθηκονομία δεν είναι δα και επιστήμη"

Μια πρόταση που δεν θα περίμενα να διαβάσω σε ένα ιστολόγιο που πραγματεύεται θέματα παιδείας και πολιτισμού.

Το θέμα σχετίζεται με την πρόσφατη ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας σχετικά με τις 87 θέσεις υπευθύνων σε σχολικές βιβλιοθήκες. Η εν λόγω προκήρυξη δεν απευθύνεται σε βιβλιοθηκονόμους αλλά σε μόνιμους εκπαιδευτικούς που δεσμεύονται να υπηρετήσουν τις σχολικές βιβλιοθήκες για τα δύο επόμενα σχολικά έτη.
http://www.diorismos.gr/Dpages/news/viewnews.php?nid=6488&type=1
Δεν έχω σκοπό να σχολιάσω την προκήρυξη, η οποία έφερε αντιδράσεις σε ολόκληρη τη βιβλιοθηκονομική κοινότητα αλλά τα λόγια των συντακτών του paideia-gr.
Οι εκπαιδευτικοί δικαίως χαιρετίζουν την προκήρυξη με ιδιαίτερη χαρά, αφού απευθύνεται σε αυτούς, αλλά διαφαίνεται ο τρόπος που θα υπηρετήσουν τις σχολικές βιβλιοθήκες, με παντελή άγνοια δηλ. των βιβλιοθηκονομικών γνώσεων.

Σύμφωνα με τα λόγια του συντάκτη του ιστολογίου paideia-gr: "Δεν χρειάζονται ιδιαίτερες γνώσεις βιβλιοθηκονομίας για να λειτουργήσει μια σχολική βιβλιοθήκη (Δεν μιλάμε για την Εθνική βιβλιοθήκη). Μια σχολική βιβλιοθήκη έχει πολύ μικρό μέγεθος. Εν πάσει περιπτώσει, ό,τι νέες γνώσεις χρειαστεί ο εκπαιδευτικός μπορεί εύκολα να τις βρει (δεν είναι δα και επιστήμη)".

Οι άνθρωποι που διδάσκουν τη γνώση στα ελληνικά σχολεία απαξιούν κατά αυτόν τον τρόπο μια ολόκληρη επιστήμη που διδάσκεται σε χιλιάδες πανεπιστημιακά τμήματα σε όλο τον κόσμο. Υποστηρίζουν την ποιοτική ανεξάρτητη παιδεία, ενώ πιστεύουν ότι μια βιβλιοθήκη κρίνεται από το μέγεθός της και όχι από το κοινό της.
Δεν αποτελεί πρόβλημα το γεγονός ότι οι συντάκτες του ιστολογίου δε γνωρίζουν ότι η αναγνωστική πολιτική και η πολιτική βιβλίου καλλιεργείται κυρίως στις μικρότερες ηλικίες και ότι ο ρόλος της σχολικής βιβλιοθήκης είναι πολυδιάστατος, αλλά πρόβλημα αποτελεί η απολίτιστη αφέλειά τους ότι μια σχολική βιβλιοθήκη μπορεί να την "κουμαντάρει και η γιαγιά τους".

Οι συντάκτες του ιστολογίου επέτρεψαν να φανούν ανούσια ανώνυμα σχόλια αλλά απαγόρευσαν να συνεχιστεί ο διάλογος και να ακουστούν οι απόψεις των βιβλιοθηκονόμων.

http://paideia-gr.blogspot.com/2009/06/blog-post_18.html

Και για όσους δεν κατάλαβαν τα όσα ειπώθηκαν έρχεται και δεύτερη συμπληρωματική ανάρτηση που τονίζεται ξανά ο πολυδιάστατος ρόλος των σχολικών βιβλιοθηκών: "Ο εκπαιδευτικός που θα είναι στη σχολική βιβλιοθήκη θα πρέπει απλά να δανείζει βιβλία στα παιδιά. Τίποτα παραπάνω δεν κάνει συνήθως και ο δανεισμός (δυστυχώς) είναι και αυτός σπάνιος. Άντε να χρειαστεί να μάθει και κανένα πρόγραμμα σε Η/Υ. Δεν είναι τρομερά αυτά τα πράγματα".

http://paideia-gr.blogspot.com/2009/06/blog-post_4247.html

Ακόμα και σαφέστατα σχόλια βιβλιοθηκονόμων, όπως του Γιώργου Κατσαμάκη, δε βοήθησαν ώστε ο συντάκτης να επανεξετάσει τις απόψεις του.

Λυπητερό ή ξεκαρδιστικό;


Μια βολτίτσα στις σχολικές βιβλιοθήκες του εξωτερικού: